Delen in verlies. Rouw in al haar lagen

Soms brengt een congres je niet alleen nieuwe inzichten, maar ook oude gevoelens.
Het congres Delen in verlies in het Provinciehuis Leuven was zo’n dag. Vier sprekers – Judith Budde, Marijke Leys, An Hooghe en Tanja Van Roosmalen – brachten elk hun eigen perspectief op rouw. Wat ze deelden raakte me diep. Niet alleen als therapeut, maar ook als mens.

Hoewel het overlijden van mijn vader al 27 jaar geleden plaatsvond, en dat van mijn moeder 19 jaar geleden, voelde ik het verdriet opnieuw naar boven komen. Rouw stopt niet. Ze verandert. Ze sluimert, beweegt, en duikt soms onverwacht weer op.

Rouw die al begint vóór het afscheid

Judith Budde gaf woorden aan iets wat ik toen al voelde, maar nooit zo helder kon benoemen: de delen in ons die al vóór het overlijden beginnen te rouwen. Haar erkenning gaf me rust, begrip en aanvaarding. Ook haar uitleg over het pendelen tussen verliesgerichte en herstelgerichte acties gaf me een nieuw kader om mijn eigen rouwervaringen te begrijpen – én om cliënten hierin te begeleiden.

Rouwen om wat nooit is geweest

Marijke Leys sprak over het gemis dat ontstaat wanneer onze ouders – hoe goed ze het ook bedoelden – niet konden voldoen aan onze diepste innerlijke verlangens. Dat gemis brengt rouw met zich mee. Het bewust worden van wat er nooit is geweest, is een eerste stap in het herstelproces. Een proces dat ons uitnodigt om een andere, zachtere verbinding aan te gaan met ons eigen innerlijke kind.

Levend verlies

Tanja Van Roosmalen introduceerde een term die ik nog niet kende: levend verlies. Ze sprak over het leven met een beperking – fysiek, mentaal of emotioneel – en hoe dit verlies niet alleen de persoon zelf raakt, maar ook diens omgeving. Het verlies van gezondheid, van dromen, van wie je ooit was en nooit meer zal zijn. Haar woorden gaven vorm aan een gevoel dat ik al lang met me meedraag, maar nooit zo duidelijk kon benoemen.

Machteloosheid en verbinding

An Hooghe sprak over rouwen als koppel – samen of apart. De case die ze toonde was hartverscheurend. De machteloosheid die eigen is aan rouw kon ik op dat moment heel erg voelen. Ook als begeleider kom je in die machteloosheid terecht. Wat dan belangrijk is, is authentiek aanwezig blijven, verbinden met wat is en mee dragen. En tegelijkertijd ook kader bieden, richting geven met respect voor het tempo van alle aanwezige delen.

Wat ik meeneem in mijn werk

Deze dag gaf me nieuwe taal, nieuwe lagen van begrip, en een hernieuwde zachtheid.
In mijn praktijk neem ik deze inzichten mee:

• Ruimte geven aan elk deel dat rouwt

• Erkenning bieden voor het onzichtbare verlies

• Verbinding creëren – met het lichaam, met het gevoel, met elkaar

• Schaamte, eenzaamheid en gemis uitnodigen zonder oordeel

Want rouw is niet alleen verbonden aan overlijden. Ook het leven zelf kent verlies.
En in die beweging ligt de mogelijkheid tot heling.